Build Up Skills spijkert kennis vakman bij

Aannemers en installateurs moeten hun vakmanschap over het verduurzamen van bestaande woningen up-to-date houden, want de ontwikkelingen gaan razendsnel. Het project Build Up Skills helpt hen een handje in de goede richting, onder meer met een nieuwe app.

Al in 2013 constateerde een aantal kennisinstituten en vakopleidingen in de bouw en installatietechniek dat in 2020 een tekort dreigt van 70.000 vakmensen die deskundig zijn op het gebied van nieuwe verduurzamingstechnieken. Een consortium met onder andere SBRCurnet, ISSO, OTIB (opleiding- en ontwikkelingsfonds voor het technisch installatiebedrijf), Kenteq en vier ROC’s maakte onder de noemer Build Up Skills een uitgebreide analyse welke kwalificaties bijgespijkerd moesten worden en hoe het bijscholingsaanbod moest worden georganiseerd. Daaruit bleek onder meer dat het reguliere ROC-onderwijs de innovaties in het verduurzamen van de bestaande bouw nauwelijks kon bijbenen.

“Nieuwe technieken op het gebied van bijvoorbeeld luchtdicht bouwen en duurzame energieopwekking kregen rond 2013 te weinig aandacht. We hebben daarom samen met diverse ROC’s in de periode 2014-2017 keuzedelen ontwikkeld waarin de leerling zich kan specialiseren. Op deze manier willen we de innovatie in de praktijk versneld opnemen in het ROC-onderwijs”, zegt woordvoerder Jan Cromwijk namens Build Up Skills. Deze keuzedelen gaan onder meer in op het energetisch renoveren, duurzame energieopwekking, isolatiemaatregelen, samenwerking tussen installateur en bouwer, rekenmethodieken, et cetera. Ook soft skills, zoals het stimuleren van samenwerking, krijgen volop aandacht.

Bijscholing

Verder was er veel aandacht voor het ontsluiten van bestaand bijscholingsaanbod. Cromwijk legt uit: “We hebben het bestaande bijscholingsaanbod geïnventariseerd en aangegeven welke skills bijscholing verdienen. Een aantal aanbieders heeft zeer goede bijscholingscursussen en een aantal plukt vooral het laaghangende fruit en gaat onvoldoende de diepte in. Dit is niet altijd eenvoudig te zien op de wervingspagina’s voor cursusaanbod. Met behulp van Build Up Skills koppelen we daarom het cursusaanbod aan bepaalde beroepen, specialismen – en in 2018 – ook aan de gewenste inhoud.”

App

Voor de organisatie van het bijscholingsaanbod en ontwikkelen van korte e-learning cursussen kreeg Build Up Skills een subsidie van 1,5 miljoen euro van de EU. Overigens is Nederland niet de enige die bezig is met bijscholing op het gebied van verduurzaming van de bestaande bouw. In alle EU-lidstaten zijn er Build Up Skills-projecten uitgevoerd of nog in uitvoering.

Centraal in de e-learning methode staat de app die in de appstore gratis is te downloaden. Een gebruiker kiest daarin zijn beroep, bijvoorbeeld timmerman. Afhankelijk van zijn keuze krijgt de vakman een overzicht te zien welke e-learningcursussen interessant voor hem zijn. “Deze cursussen zijn afgestemd op zijn niveau: mbo of hbo”, licht Cromwijk toe. “Voor elk thema maken we een gratis online basiscursus ter oriëntatie op het thema. Thema’s zijn bijvoorbeeld duurzaam ontwerpen, duurzaam materiaalgebruik, prefab bouwen, diverse na-isolatietechnieken, luchtdicht bouwen en zonne-energie.”

Input voor deze digitale cursussen krijgt Build Up Skills onder meer van Bouwradius. Deze instantie heeft het opgeheven SBRCurnet in 2017 in het consortium opgevolgd. Bouwradius ontwikkelt diverse e-learnings met betrekking tot duurzaam bouwen in bestaande omgeving. Early adaptors kunnen voor de e-learning hun input geven in de vorm van praktische tips & tricks of foto’s van foute en goede situaties van duurzaam bouwen. “Het leren van elkaar is essentieel”, zegt Cromwijk. “Praktijkvoorbeelden geven functioneert heel goed.”

Deelname neemt grote vlucht

De app is eind 2017 in relatieve stilte gepubliceerd, maar telt wel al circa 400 gebruikers. De deelname stijgt met mooie sprongen. Volgens Cromwijk is 60 procent van hen terugkerend gebruiker. Begin 2018 gaat Build Up Skills meer ruchtbaarheid geven aan de app. “Het gros van de gebruikers gebruikt de app om zich te oriënteren op welke bijscholing voor hen geschikt is. Een kwart neemt echt deel aan de korte e-learning cursussen. Veel vakmensen willen zich bekwamen in duurzame technieken, maar het heeft onder meer door drukte in het lopende werk niet altijd de hoogste prioriteit bij de werkgever.”

Door het aanbieden van basis e-learnings hoopt Build Up Skills vakmensen over de streep te trekken. “Het is laagdrempelig.”

Ook voor het reguliere onderwijs – het ROC – heeft Build Up Skills toegevoegde waarde. Het is volgens Cromwijk onmogelijk dat ROC-docenten alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van duurzaam bouwen kunnen bijbenen binnen het reguliere onderwijs. “Het onderwijs moet zich flexibeler organiseren door studenten de ruimte te geven om een verdiepingscursus te volgen. We moeten geen eenheidsworst afleveren. Gelukkig zie ik meer ROC’s afstappen van de gebaande paden.”

Samenwerking met Bouwradius

Ook Bouwradius ziet heil in Build Up Skills en participeert met haar e-learning cursusaanbod in dit traject. Na een aarzelende start groeit de deelname aan de cursussen als kool. “Bedrijven zien nu de voordelen van social e-learning; het kwartje is gevallen. De deelname aan de cursussen over bijvoorbeeld veiligheid op de werkplaats en ketengericht samenwerken gaat steeds beter”, aldus productontwikkelaar en projectcoördinator van Build Up Skills Martijn van Bommel namens Bouwradius.

Volgens Van Bommel is de motivatie van de vakman om duurzaam te bouwen cruciaal voor een succesvolle bijscholing. Niet omdat het moet van de wetgever, maar omdat vakmensen grote invloed hebben op het toekomstige wooncomfort van de bewoners. “Je kunt aan e-learning een bepaald event koppelen. Tijdens bijvoorbeeld een toolboxmeeting kun je een timmerman en installateur samen laten werken aan luchtdichting. Zo kweken ze begrip voor elkaars belangen en werkzaamheden. Die integratie van aannemer en installateur zien we helaas nog te weinig terug in de deelname aan de e-learningcursussen. We hopen dat dit beeld in de komende jaren snel verandert.”